Met de camper naar Noorwegen
Noorwegen is een van de mooiste landen om te camperen. Of je nu vooral houdt van sturen over de kronkelende wegen met hier en daar een pauze bij een waanzinnig uitkijkpunt of van parkeren aan de voet van de berg om die vervolgens te voet of met de fiets over te steken. Iedereen komt hier aan zijn trekken. Wil je ook met de camper naar Noorwegen? We stippelen een mooie route uit en delen een berg aan praktische tips om die droomreis waar te kunnen maken.
Praktische info
Hoe kom je er?
Helaas was het bestaan van de overtocht van Nederland naar Noorwegen maar van korte duur. Er zijn nieuwe plannen voor een overtocht vanuit Noord-Holland, maar op het moment van schrijven is die nog niet gerealiseerd. Andere opties zijn er wel.
Een van de opties is over de weg via Denemarken en Zweden. Dat kan helemaal over de weg, maar sneller is de route waarbij je de overtocht van 45 minuten neemt tussen Puttgarden en Rødby. Daarna rijd je via de Sontbrug via Zweden naar Oslo. Eventueel kan je net boven Kopenhagen ook nog een korte overtocht nemen. Dat is waarschijnlijk goedkoper dan de brug. Vind je deze route wel erg lang, dan zijn er ook andere overtochten. Allereerst die van Kiel naar Oslo met ColorLine. Deze overtocht duurt 20 uur, maar scheelt heel veel kilometers over de weg. Daarnaast is dit een hele ervaring. Het schip is namelijk cruise en ferry in één. Aan boord ga je het nog druk krijgen. Er is een 160 meter lange promenade met winkels en cafés, er zijn speelhallen, een casino, een musicalshow, een zwembad en een spa. Ook zijn er meerdere restaurants waar je goed kunt eten. Van een buffet tot een zesgangendiner. Tip: neem een iets duurdere kamer met zeezicht, dan kan je namelijk goed slapen en slaap je niet met het raam aan de promenade of boven de musicalshow. Je kan ook kiezen voor de overtocht met de SuperSpeed van Color Line. Deze vertrekt vanaf Hirtshals in het noorden van Denemarken en neemt je in drie uur en vijftien minuten mee naar Kristiansand.
Voor deze reis namen wij de route vanuit Kiel naar Oslo op de heenreis. Terug reisden we via Kristiansand naar Hirtshals. Beide keren verliep alles op rolletjes. Het personeel op de boten is super vriendelijk en behulpzaam en alles ging precies op tijd.
Allemansrecht
Natuurlijk ga je naar Noorwegen met de camper om de waanzinnig mooie routes te rijden en de natuur in te gaan. Dat er in die natuur ook nog eens het allemansrecht geldt, maakt het helemaal af. Hierdoor mag je namelijk wildkamperen in Noorwegen.
Je merkt wel dat Noorwegen de afgelopen jaren heel erg druk is geworden. Met name met campers. Voor ons is het een vanzelfsprekendheid, maar we merken dat er toch mensen zijn die de wildkampeerplekken niet even netjes achterlaten. Daarom herhalen we het nog maar eens even. Houd het netjes, laat geen toiletpapier slingeren, parkeer je camper niet op plekken waar het niet is toegestaan en gebruik de faciliteiten die het land biedt op een nette manier, ook als anderen dat niet doen. Er zijn camperaars die er een sport van maken om alleen maar in het wild te staan. Daarmee bespaar je zeker een hoop geld en je staat vaak op enorm mooie plekken. Maar ga ook eens op een camping staan en koop daarnaast eens eten bij een lokaal winkeltje (kaneelbroodjes bij een bakkerij bijvoorbeeld). Zo hebben ook de lokale ondernemers wat aan al die bezoekende campers.
Scenic routes
Noorwegen heeft een aantal scenic routes uitgestippeld. Routes die waanzinnig mooi zijn om te rijden. Deze nemen je mee langs Rondane National Park, dwars over de Sognefjellet of langs de fjorden. Bij een aantal van die routes ga je enorm de hoogte in, bekijk ze dus goed vooraf en stippel op basis hiervan je routes uit. Mocht het niet lukken om deze routes niet aan elkaar te rijgen, wees dan niet bang dat de routes niet mooi zullen zijn. Werkelijk elke weg in Noorwegen is prachtig. Je slingert altijd dwars door de grootse natuur en snelwegen zijn bijna overal in het land tweebaans. Pas je tempo daar ook een beetje op aan. Waarom met moeite met 90 km per uur door de bochten slingeren terwijl je op een iets langzamer tempo niemand in de weg zit maar wel echt kan genieten van het rijden?
De scenic routes vind je op de officiële website. Bij de uitgestippelde route hieronder staat duidelijk aangegeven welke routes je neemt.
Andere tips
1. Neem kleren mee voor vier seizoenen en download de app yr.no. Waar heel Europa te maken had met een hittegolf was het in Noorwegen namelijk koud en nat. De regenjas en donsjas kwamen dus vaak van pas. Toch wil je ook een korte broek en zonnebrand bij de hand houden. Als de zon eenmaal doorkomt, is ie ook flink aanwezig.
2. Wil je de bergen in om te hiken? Dan zijn al die lagen kleren en de weerberichten essentieel. Houd je ook aan de Fjellvettreglene, de officiële richtlijnen voor veilig wandelen in de Noorse bergen. Download eventueel de app Ut.no. Hier vind je de wandelpaden en routes van DNT.
3. Neem je een hond mee? Lees je goed in. Je hond moet in het bezit zijn van een paspoort, gechipt zijn, ingeënt tegen Rabiës en een paar dagen van tevoren door een dierenarts ontwormt. Geen lastige maatregelen en zeer de moeite waard om je trouwe viervoeter mee te kunnen nemen.
4. Vind je het fijn om je camper soms te laten staan en het ov te nemen voor een hike, een bezoekje aan een bezienswaardigheid of om bijvoorbeeld een ritje te maken met de Oslo-Bergenlijn? Download dan de app Entur. Dit is de Noorse variant van 9292 en je kunt er direct kaartjes kopen.
5. Uiteraard mogen de apps van Campercontact en Park4Night niet ontbreken. Zo vind je ter plekke de mooiste kampeerspots.
De route met de camper door Noorwegen
Laten we voorop stellen: Elke route die je door Noorwegen neemt is mooi. Je kunt eigenlijk geen foute keuzes maken. Zelf stippel ik mijn route altijd gaandeweg uit. Dat geeft ruimte voor spontane afslagjes, aanpassingen aan het weer en het opvolgen van tips van andere camperaars.
Wil je een soort basisroute om je eigen reis op te baseren? Bekijk dan zeker de route hier onder. En wil je de vrijheid om hier en daar een andere afslag te nemen? Koop dan een routekaart van Noorwegen. Je hebt er een waarop de mooiste viewpoints, wegen, watervallen en andere bezienswaardigheden vermeld worden. Wij vonden het erg leuk om met zo’n analoge kaart op pad te zijn. De campernavigatie hadden we trouwens ook nog steeds bij de hand, maar we konden zo net wat meer tussenstops toevoegen en afwijken van de route die door de navigatie als snelste werd beschouwd.
1. Oslo
Je komt al vroeg aan met de boot in Oslo. Alle tijd dus om de stad te verkennen. De camper parkeer je op Bogstad Camping, aan de noordwestkant van Oslo. De camping ligt in een groene omgeving bij het Bogstadmeer, maar heeft een goede verbinding met het centrum. Daardoor kun je de camper laten staan en Oslo met het openbaar vervoer verkennen. Let wel: Het is een typische stadscamping en niet heel bijzonder, maar prima voor een nachtje.
De stad zelf ligt direct aan het Oslofjord en is een mooie mix van moderne architectuur en veel groen. Wandel over het dak van het opvallende Operahuis en vervolgens langs de haven richting de moderne wijk Aker Brygge. Ook het nieuwe MUNCH-museum en het naastgelegen Barcode District zijn de moeite waard. Wil je wat meer van het historische Oslo zien, bezoek dan het Koninklijk Paleis en wandel door het centrum naar het Akershus-fort. Heb je meer tijd? Op het schiereiland Bygdøy vind je verschillende musea en fijne wandel- en fietspaden langs het water.
Trek minimaal één volle dag uit voor de stad. Wil je ook een aantal musea bezoeken dan kun je hier gemakkelijk twee dagen doorbrengen. Daarna laat je de stad achter je en begint het echte werk: de Noorse bergen in richting Rondane.
2. Rondane
Geniet van de prachtige route over de E6 naar Rondane National Park. Bij Ringebu moet je een keuze maken. Je kunt rechts afslaan en na een tijdje de eerste scenic route oppakken. De Scenic Route Rondane loopt over 75 kilometer tussen Venabygdsfjellet en Folldal en voert langs de oostkant van Rondane National Park. Onderweg rijd je door een weids berglandschap met verschillende uitzichtpunten en stops, waarbij je regelmatig zicht hebt op de ruige toppen van het Rondanemassief.
Verken je dit massief liever te voet? Dan zijn er eindeloos veel wandelmogelijkheden. Wij reden door naar Høvringen. Kamperen kan hier bij het Rondane Haukliseter Fjellhotel en vanaf de camping en het dorpje beginnen vele routes. Je kan ook overnachten op de parkeerplaats van Smuksjøseter fjellstue even verderop. Voor die laatste ga je over een kleine tolweg die je via norgesbom.no achteraf kunt betalen. Vanaf hier begint een mooie wandeling naar de Peer Gynt hytta waar je jezelf kunt trakteren op koffie en wafels.
Trek minimaal drie dagen uit voor dit gebied.
3. Jotunheimen
De volgende stop is Jotunheimen National Park. Dit park is het beste te verkennen vanuit het plaatsje Lom/Fossbergom. Hier vind je namelijk alles dat je nodig hebt voor je aan een wandeling begint. Te beginnen met het toerisme bureau waar je kaarten kunt kopen en tips kunt vragen voor routes die bij jouw wensen passen. Vanuit Lom trekken ook dagelijks een aantal bussen het gebied in waardoor je prachtige wandelingen kunt maken. Zo namen wij de bus naar Leirvassbu om vanaf daar naar Spiterstulen te lopen. Daar namen we de bus weer terug naar Lom. Er zijn ook bussen die je meenemen naar Gjendesheim, hier kan je de wereldberoemde Besseggen richel oversteken. Wil je dat doen? Vraag dan zeker naar meer informatie bij het toerisme bureau.
Terug van het wandelen? Houd dan halt bij Bakeriet i Lom. De kaneelbroodjes zijn hier echt fantastisch. Wil je liever iets hartigs? Kies dan een pizza met een lokaal biertje erbij. Verder zijn er in het dorpje nog een museum en een staafkerk. Campings en wildkampeerplekken vind je hier ook volop. Wij waren fan van Øya økocamp. Hier vind je precies wat je nodig hebt: Een grasveldje waar je je plek mag kiezen, een warme douche en een wasmachine. Liever in het wild staan? De mooiste plekken vind je langs de weg naar Leirvassbu.
4. Routes naar het Lærdal
Vanaf Lom zijn er opties. Het mooiste is de Scenic Route Sognefjellet. Deze loopt over 108 kilometer tussen Lom en Gaupne en voert dwars door het indrukwekkende berglandschap van Jotunheimen. De weg klimt tot 1.434 meter boven zeeniveau en is daarmee de hoogste bergpas van Noord-Europa, met onderweg uitzicht op besneeuwde bergtoppen, gletsjers en bergmeren. Ga vroeg op de dag als het licht mooi is en de weg nog rustig. Terwijl de rest nog aan hun dag moet beginnen, zit jij boven al aan de koffie.
Helaas hebben wij deze route overgeslagen, want onze oude T3 heeft nogal eens moeite met bergpassen, vooral als ze zo lang doorgaan. Toch was de alternatieve route ook geen straf. We stelden de navigatie in op Skei en genoten van het sturen over de wegen. Wie wil kan de Gamle Strynefjellsvegen rijden. Halt houden bij Hjelle is eigenlijk een verplichting. De bergen torenen hoog boven de knalblauwe fjord uit en de laaghangende mist maakt het allemaal een beetje mysterieus. Zo snap je wel waar die verhalen over trollen vandaan komen. Door deze omweg zijn wij twee dagen onderweg geweest, voor de scenic route hoef je maar een halve dag (i.v.m. stops) uit te trekken.
Tip: Meer tijd? Je kunt je weg ook vervolgen naar het Geirangerfjord, de Trollstigen weg en de Seven Sisters waterval.
5. Lærdal
Via Gaupne of via Skei vervolg je je weg naar Lærdalsøyri. Vanuit Skei kom je dan nog langs verschillende uitkijkpunten op de gletsjers, de Brevasshytta voor een koffiestop, het Norsk Bremuseum en Den norske bokbyen (het boekendorpje). Lærdalsøyri is een sfeervol plaatsje dat vooral bekendstaat om Gamle Lærdalsøyri, het oude centrum met goed bewaard gebleven houten huizen, kleine winkels en cafés. Op ongeveer 28 kilometer ligt de staafkerk van Borgund, gebouwd rond 1180 en een van de best bewaarde staafkerken van Noorwegen. Combineer een bezoek aan de kerk met een wandeling over Vindhellavegen, een prachtig historisch weggetje dat onderdeel is van de oude Koningsweg over Filefjell en tussen steile bergwanden door slingert. Ook de rivier de Lærdal speelt een belangrijke rol in het dorp: deze staat bekend om de Atlantische zalm en bij het Norwegian Wild Salmon Centre kom je meer te weten over de zalm en de lokale visserijtradities. Sluit je bezoek af bij Laksen Bakeri & Café voor koffie en iets lekkers.
6. Hemsedal
Vanaf de staafkerk vervolgden wij onze weg naar Hemsedal. De route leidt je ook hoog over de bergen, maar deze konden we makkelijk aan. Je vindt hier onderweg een paar mooie plekken om een nacht te slapen. Hemsedal zelf is vooral in de winter bekend als skibestemming, maar ook in de zomer is dit berggebied een heerlijke plek om een paar dagen te blijven. Een leuke manier om de omgeving te ontdekken is door middel van de Topp20 Hemsedal: twintig bergtoppen met wandelroutes van verschillende niveaus. Wij beklommen er drie. Hulbakstølen is een relatief eenvoudige wandeling en extra handig als je bij Hemsedal Fjellcamp overnacht, want de route begint vrijwel bij de camping. Ook Veslehodn is met een basisconditie goed te doen. Storehodn is een stuk uitdagender en vraagt om een goede conditie en ervaring met wandelen in de bergen. Storehodn en Veslehodn kun je mooi met elkaar combineren, maar houd er met de camper rekening mee dat de weg naar het startpunt onverhard is en behoorlijk klimt. Hier komen je stuurkunsten op een Noorse bergweg dus wel even van pas. Na het wandelen kun je in Hemsedal aanschuiven bij Kroken Bar & Bistro voor een goede maaltijd. Koffie met iets lekkers haal je het beste bij Hemsedal Flatbrødbakeri AS.
Naast de Topp20-wandelingen is er in Hemsedal nog veel meer te doen. Zo kun je de omgeving op de fiets verkennen; rondom Hemsedal liggen zowel rustige fietsroutes als uitdagende mountainbiketrails en aangelegde flowtrails. Ook kun je met de zomerstoeltjeslift omhoog, waardoor je zonder lange klim snel midden in de bergen staat en vanaf daar kunt wandelen of fietsen. Wie wat meer actie zoekt, kan gaan klimmen in het High & Low Climbing Park of een via ferrata doen. Ook voor een rustigere dag hoef je Hemsedal niet uit. Langs de Hemsila vind je verschillende mooie plekken aan het water en de rivier staat bovendien bekend om het vliegvissen. Je kunt een bezoek aan het centrum combineren met een korte wandeling of op zoek gaan naar een van de watervallen in de omgeving, zoals Rjukandefossen, die via een korte wandeling te bereiken is. Loop vooral weer even binnen bij het toerisme bureau voor kaarten en andere tips. Je kan hier met gemak drie dagen doorbrengen.
7. Geilo
Geilo ligt tussen de nationale parken Hardangervidda en Hallingskarvet en is daardoor een fijne uitvalsbasis om de bergen in te gaan. In de winter is het vooral een skibestemming, maar in de zomer kun je hier wandelen, mountainbiken, paardrijden, raften en kanoën. Ook verschillende liften zijn in de zomer geopend, waardoor je gemakkelijk hoger de bergen in kunt (let op: honden mogen niet mee). Rondom Geilo liggen bovendien genoeg campings en mooie wildkampeerplekken, waardoor je hier met de camper prima een paar dagen kunt blijven.
Wij trokken opnieuw onze wandelschoenen aan en liepen twee routes. De Birgithovda Loop voert vanaf de Hakkesetstølen dwars door het typische open berglandschap, met onderweg mooie uitzichten over de omliggende bergen. De hut is makkelijk te bereiken met de bus (stap uit bij Kikut), met de camper of met de stoeltjeslift. Eenmaal terug bij de Hakkesetstølenhut sloten we de dag af met wafels. Daarnaast liepen we de Urundberget Round Tour, ook wel de Pil Tour. Ook deze wandeling brengt je al snel weg van de bebouwing en de bergen in. Beide routes zijn mooie opties als je vanuit Geilo wilt wandelen zonder eerst een lange autorit naar een trailhead te hoeven maken. Alle routes in de omgeving vind je op de website van Geilo.
Geilo ligt ook direct aan de beroemde Bergensbanen, de spoorlijn tussen Oslo en Bergen. Daardoor kun je de camper een dag laten staan en met de trein naar een ander startpunt reizen om daar een wandeling te maken. Houd er wel rekening mee dat de treinen vanaf Geilo richting Bergen behoorlijk druk kunnen worden. Reserveer je treintickets ruim van tevoren, zeker in het hoogseizoen; wij merkten dat spontaan een trein pakken eigenlijk niet mogelijk is.
8. Routes naar Seljord
Het eigenlijke plan was om vanaf Geilo naar het westen te rijden om via verschillende scenic routes naar het zuiden af te dalen waar het veel beter weer was. Helaas ging de wiellager stuk en hebben we een tijd stil gestaan om het te kunnen laten maken. Voor die route heb ik een boel tips verzameld die ik verderop deel. Hieronder volgt eerst een verslag van hoe wij de route hebben vervolgd.
Wij stelden de navigatie in op Seljord en kozen de route over weg 40 in combinatie met weg 37. We hadden ons een beetje verkeken op de hoogtemeters en dan vooral op het feit dat je niet alleen aan het begin van weg 37 flink moet klimmen, maar dat daarvoor ook drie klimmetjes zitten. Toch bleek ons busje dat prima aan te kunnen en was het prachtig rijden op dit stuk. Veel scenicer dan dit gaat het niet worden. Er zijn onderweg verschillende campings en wildkampeerplekken en er beginnen op vele verschillende plekken wandelroutes die je meenemen over de Hardangervidda (tip: gebruik de UT.no app om routes te plannen). Bovenaan weg 37 vind je ook heel veel mooie plekken om te overnachten. Kom op tijd zodat je keuze hebt.
Weg 37 slingert vanaf boven door een donkergroen dal en eindigt bij Tinn Austbygd waar je eventueel kunt overnachten op Sandviken Camping. Vervolg vanaf hier je route naar Seljord of maak nog een omweg over Rjukan. Vanaf het centrum kun je de Gaustatoppen beklimmen. Liever wat minder inspanning leveren? Op de Tuddalswegen vind je de Gaustabanen, een kabelspoorweg in een tunnel die bestaat uit twee gedeeltes om je vanaf de ingang op ongeveer 1000 meter hoogte naar de Tuddalstippen op 1800 meter hoogte mee te nemen. Op een half uurtje rijden van Rjukan vind je ook nog het Hardangervidda National Park Center. Daar is een museum en er beginnen nog een aantal prachtige wandelroutes. Er is hier ook een camperplaats.
Afhankelijk van hoeveel tussenstops je op deze route wilt maken, kun je er twee of drie dagen voor rekenen.
9. Seljord
Seljord is vooral een leuke tussenstop wanneer je door Telemark naar het zuiden rijdt. Het plaatsje ligt aan het Seljordsvatnet en is beroemd vanwege Selma, een mysterieus zeedier dat volgens lokale verhalen in het meer leeft. Bij het meer vind je zelfs een uitkijktoren vanwaar je zelf naar het monster kunt speuren. Heb je wat langer de tijd, dan kun je rondom Seljord mooi wandelen en fietsen. Of zoek simpelweg een plek aan het Seljordsvatnet om te zwemmen, suppen of picknicken.
10. Nissedal & Telemarkswegen
Vanaf Seljord kun je via weg 41, de Telemarksvegen, verder naar het zuiden rijden. De weg slingert door het groene Nissedal en lange tijd langs het enorme Nissermeer. Hier wil je eigenlijk constant de rem intrappen om foto’s te maken. Rond het meer vind je verschillende strandjes en plekken waar je kunt zwemmen, kanoën of suppen. Een bijzondere plek is Jettegrytene bij Eikhom, waar het water grote, ronde gaten in de rotsen heeft uitgesleten. In de zomer kun je hier tussen de rotsen zwemmen en zonnen. Een mooie wandeling is die naar Hægefjell, een markante berg boven het Nissermeer. De wandeling naar boven vraagt wat inspanning, maar beloont je met een weids uitzicht over Nissedal.
Volg je weg 41 verder richting het zuiden, dan kom je langs Sjodiplane. Hier vind je een gratis camperplaats aan het water met goede voorzieningen (douche!). En zit het Noorse weer een beetje mee? Dan kun je vanaf de camperplaats zo het meer in voor een frisse duik.
11. Kristiansand en de witte stadjes aan de zuidkust
Weg 41 eindigt vrijwel precies in Kristiansand, waardoor je hier mooi je rondreis kunt afsluiten voordat je de ferry naar Hirtshals neemt. Heb je nog een paar uur over, wandel dan door Posebyen, het oude stadsdeel met witte houten huizen, en loop daarna richting de haven en de boulevard. Kristiansand heeft verschillende stranden op loopafstand van het centrum en bij Fiskebrygga vind je restaurants en terrassen aan het water. Liever een museum bezoeken? Dat kan ook. Onder andere de Kunstsilo is prachtig.
Heb je nog een dag of langer over? Trek dan langs de zuidkust van Noorwegen, waar verschillende karakteristieke witte houten stadjes liggen. Lillesand, Grimstad, Arendal en Risør zijn leuke stops en liggen tussen rotsen, kleine baaien en een enorme hoeveelheid eilandjes. Je hoeft hier eigenlijk niet eens een uitgebreid programma te maken: dwaal door de straatjes met houten huizen, zoek een haventje op, trakteer jezelf op een ijsje en kijk vooral waar je uitkomt. Nog leuker is het om de kust vanaf het water te bekijken. Vanuit verschillende plaatsen vertrekken in de zomer boten naar de eilanden. Laat de camper dus gerust een dag staan en pak een lokale boot naar een van de eilandjes, neem zwemspullen mee en maak er een rustige dag van. Na alle bergpassen en wandelingen onderweg is de zuidkust een fijne plek om je camperreis door Noorwegen in een wat lager tempo af te sluiten.
Tip voor variatie op de camperroute door Noorwegen
Tref je een mooiere zomer en wil je meer fjorden, watervallen en spectaculaire bergwegen aan je camperroute toevoegen? Dan kun je vanaf Lærdal een prachtige alternatieve route naar het zuiden rijden. In plaats van via Hemsedal en Geilo rijd je via Aurland en Flåm richting het Hardangerfjord. Vanaf daar kun je verschillende National Scenic Routes aan elkaar knopen en uiteindelijk via de zuidwestkust naar Kristiansand rijden. Negeer hier wel bewust je campernavigatie. Die kiest meestal voor de snelste verbinding, terwijl je hier juist voor de omweg komt. Pak de papieren kaart erbij, bekijk vooraf de National Scenic Routes en neem voldoende tijd.
Van Lærdal naar Aurland: door de tunnel of over de berg
Vanuit Lærdal kun je via de Lærdalstunnel richting Aurland rijden. Met een lengte van ruim 24 kilometer is dit de langste wegtunnel ter wereld. Bijzonder om een keer doorheen te rijden, maar als het weer goed is zouden wij met de camper voor de route erboven kiezen.
De Scenic Route Aurlandsfjellet loopt over de bergen tussen Lærdal en Aurlandsvangen. Deze route wordt niet voor niets de ‘Snow Road’ genoemd: zelfs in de zomer kan er langs de hoogste delen van de weg nog sneeuw liggen. Onderweg rijd je door een kaal en ruig berglandschap en uiteindelijk daal je af richting de Aurlandsfjord. Een van de bekendste stops is het Stegastein-uitkijkpunt, dat 650 meter boven de fjord uitsteekt.
Wandelen door Aurlandsdalen
Heb je een volle dag beschikbaar? Dan is de wandeling door Aurlandsdalen een van de mooiste redenen om hier wat langer te blijven. De klassieke route loopt van Østerbø naar Vassbygdi en is ongeveer 20 kilometer lang. Je begint op zo’n 820 meter hoogte en daalt gedurende de wandeling steeds verder af richting Aurland. Ik liep deze route zo’n 16 jaar geleden en refereer er nog steeds naar als ‘het sprookjespad’. Je loopt tussen steile bergen, langs rivieren en watervallen, door diepe kloven en langs oude boerderijen. Reken voor de volledige wandeling op ongeveer zeven tot acht uur. Handig is dat er tijdens het wandelseizoen een hiking bus rijdt waarmee je het vervoer tussen onder andere Aurland, Vassbygdi en Østerbø kunt regelen. Controleer vooraf wel de actuele dienstregeling.
Flåm en het Aurlandsfjord vanaf het water
Even verderop ligt Flåm, een van de bekendste plaatsen aan de fjord. Het kan hier behoorlijk druk worden wanneer er een cruiseschip ligt, maar de ligging tussen de steile bergwanden blijft indrukwekkend. De beroemde Flåmsbana is een optie als je een dag niet wilt wandelen: de trein klimt vanuit Flåm naar Myrdal en overbrugt daarbij in korte tijd een enorm hoogteverschil. Wij zouden hier vooral ook het water op gaan. Vanuit Flåm vertrekken verschillende fjordcruises over het Aurlandsfjord en het naastgelegen Nærøyfjord. Dat laatste fjord is heel smal en wordt omringd door steile bergwanden en watervallen. Het Nærøyfjord staat samen met het Geirangerfjord op de Werelderfgoedlijst van UNESCO en vanaf het water zie je pas echt hoe enorm het landschap hier is.
Via de Hardanger Scenic Route naar Kinsarvik
Vanaf de regio rond Flåm kun je verder richting Hardanger en uiteindelijk weg 13 oppakken. Een groot deel hiervan behoort tot de National Scenic Route Hardanger. Deze route voert langs fjorden, boomgaarden, bergen en verschillende grote watervallen. Vooral in het voorjaar en de vroege zomer is het contrast tussen de groene oevers, besneeuwde bergtoppen en het blauwe water prachtig.
Husedalen en de vier watervallen
Een van de mooiste stops langs de Hardangerfjord is Kinsarvik. Vanuit hier kun je de Husedalen-vallei in wandelen, waar vier grote watervallen dicht achter elkaar liggen. Daardoor kun je zelf bepalen hoe lang je de wandeling maakt. De eerste grote waterval is Tveitafossen. Wandel je verder omhoog, dan bereik je Nyastølfossen en vervolgens Nykkjesøyfossen. De vierde en verste waterval is Søtefossen. Wie de volledige tocht maakt, loopt ongeveer 15 kilometer heen en terug en is doorgaans vijf tot zes uur onderweg. Je hoeft echter niet helemaal tot de laatste waterval te lopen om Husedalen te kunnen waarderen.
Heb je meer tijd in Hardanger, dan kun je hier gemakkelijk meerdere dagen vullen. Het Hardangerfjord kun je per kajak of tijdens een boot- of RIB-tocht verkennen en op warme dagen kun je natuurlijk gewoon het water in. Ook de beroemde wandeling naar Trolltunga ligt in deze regio. Houd er wel rekening mee dat dit een lange en serieuze bergwandeling is waarvoor je voldoende tijd, conditie en de juiste uitrusting nodig hebt.
Vanaf Hardanger verder naar het zuiden
Na Kinsarvik heb je opnieuw verschillende mogelijkheden. Heb je voldoende tijd en wil je zoveel mogelijk van de spectaculaire westkust zien? Dan kun je verschillende Scenic Routes aan elkaar knopen. Volg eerst de Hardanger-route en zoek vervolgens aansluiting op de National Scenic Route Ryfylke. Je rijdt door een afwisselend landschap van fjorden, eilanden, groene hellingen en kale bergen. Houd rekening met smalle en bochtige stukken en plan niet te veel kilometers op één dag. Met een camper ligt je gemiddelde snelheid hier een stuk lager dan je navigatie soms doet vermoeden. In deze regio liggen bovendien verschillende bekende wandelingen. De Preikestolen is daarvan verreweg de bekendste. Vanaf het rotsplateau kijk je ongeveer 600 meter naar beneden op het Lysefjord. Wil je deze wandeling maken, trek er dan voldoende tijd voor uit en probeer indien mogelijk de drukste uren van de dag te vermijden.
Via Jæren langs de kust
Verder naar het zuiden kun je aansluiten op de National Scenic Route Jæren. Het landschap verandert hier compleet. De hoge bergen en diepe fjorden maken plaats voor een veel opener kustlandschap met stranden, duinen, landbouwgrond en de Noordzee. Dat maakt Jæren een leuke afwisseling na alle bergpassen van de dagen ervoor. Stop onderweg bij een strand, wandel een stuk langs de kust of zoek een van de vuurtorens op. Ook hier geldt dat je niet per se van hoogtepunt naar hoogtepunt hoeft te rijden. Zet de camper ergens neer waar het mooi is en blijf daar even hangen.
Flekkefjord en Lindesnes
Op weg naar Kristiansand is Flekkefjord een leuke tussenstop. Het oude centrum, Hollenderbyen, bestaat uit smalle straatjes en karakteristieke witte houten huizen. Parkeer de camper buiten het compacte centrum en dwaal gewoon een tijdje door de straatjes en langs het water. Vanaf hier kan je ook verschillende eilandjes bereiken waar de Noren hun zomerhuizen hebben. Een andere stop die we zeker zouden maken is de vuurtoren van Lindesnes. Lindesnes fyr staat op het zuidelijkste puntje van het Noorse vasteland en kijkt uit over de ruige Noordzee. Vooral bij wat wind merk je hier goed hoe anders de kust van Zuid-Noorwegen is dan de beschutte fjorden verder naar het noorden. Vanaf hier is het niet ver meer naar Kristiansand, waar je de ferry terug naar Denemarken kunt nemen.
Een snellere route via de E134
Heb je niet genoeg tijd om via Ryfylke en Jæren helemaal langs de west- en zuidkust te rijden? Dan kun je na weg 13 ook kiezen voor een snellere route via de E134. Volg deze weg richting het oosten en sla uiteindelijk af naar weg 41. Vanaf daar rijd je via Telemark en Nissedal helemaal naar Kristiansand. Sla onderweg alleen niet alle tussenstops over. Stop bijvoorbeeld even bij Mjonøy Camping. Je hoeft hier wat ons betreft niet eens per se te overnachten: alleen de versgebakken kaneelbroodjes zijn al een goede reden om de camper aan de kant te zetten.
Wat kost een camperreis door Noorwegen?
Noorwegen staat bekend als een duur vakantieland en helemaal onterecht is dat niet. Toch hoeft een reis met de camper helemaal niet extreem duur te worden. Je hebt je overnachtingsplek en keuken tenslotte altijd bij je en dankzij het allemansrecht kun je regelmatig gratis overnachten. Hoeveel je uiteindelijk uitgeeft, hangt vooral af van de overtocht die je kiest, hoeveel kilometers je rijdt en hoe vaak je op campings staat of uit eten gaat.
Een van de grootste kostenposten is de reis naar Noorwegen. Rijd je via Duitsland, Denemarken en Zweden, dan betaal je voornamelijk voor brandstof, bruggen en eventueel een korte ferry. Een lange overtocht zoals Kiel-Oslo is een stuk duurder, maar daar staat tegenover dat je veel kilometers, brandstof en reistijd over de weg bespaart. Vergelijk dus niet alleen de prijs van het ticket, maar kijk naar het totaalplaatje. Ook in Noorwegen zelf gaat er behoorlijk wat brandstof doorheen. Niet alleen omdat de afstanden groot zijn, maar ook omdat je veel klimt en daalt. Je bespaart wel weer brandstof omdat je op de Noorse snelweg niet harder dan 90 km per uur rijdt. Overigens was de literprijs voor Euro98 (E5) in Noorwegen goedkoper dan in Nederland.
Overnachten kun je zo goedkoop of duur maken als je zelf wilt. Wildkamperen kost niets en ook zijn er gratis of goedkope camperplaatsen. Wij wisselen die graag af met campings. Niet alleen omdat je dan weer even uitgebreid kunt douchen, wassen en de camper kunt verzorgen, maar ook omdat je daarmee iets bijdraagt aan de lokale economie. Voor een camping betaal je afhankelijk van de locatie en voorzieningen meestal enkele tientallen euro’s per nacht. Voor ons was de goedkoopste was 300 NOK en de duurste 450 NOK.
Boodschappen zijn in Noorwegen duurder dan in Nederland, maar wanneer je veel zelf kookt, blijven de kosten prima te overzien. Alcohol is wel aanzienlijk duurder. Uit eten gaan tikt eveneens snel aan, dat hebben wij een avond gedaan. Koffie en kaneelbroodjes hebben we wel vaak gedaan, want laten we eerlijk zijn: de kaneelbroodjes bij de Noorse bakkerijen zouden wij absoluut niet uit het budget schrappen.
Tolwegen en ferry’s met de camper in Noorwegen
Vergeet ook de tolwegen en ferry’s niet. Tijdens een lange rondreis kom je vrijwel zeker verschillende toltrajecten tegen en in het fjordengebied zijn ferry’s soms simpelweg onderdeel van de doorgaande weg. Je kunt natuurlijk je navigatie instellen op tolwegen vermijden, maar dan moet je soms misschien wel heel ver omrijden. Of je komt over wegen die niet heel geschikt zijn voor een grote camper. Download overigens vooraf de app Epass24. Daarin wordt de tol bijgehouden en kun je ook regelen dat de betaling automatisch wordt afgeschreven. Doe je dit niet, dan komt een paar maanden later nog een rekening op de mat om de tol over te maken, dat werkt natuurlijk ook prima. Er bestaan in Noorwegen ook particuliere tolwegen. Die kom je vooral tegen wanneer je verder de natuur in rijdt, bijvoorbeeld naar het beginpunt van een wandeling, een fjellstue of een parkeerplaats in de bergen. Hiervoor geldt niet altijd hetzelfde systeem als voor de reguliere Noorse tolwegen. Soms betaal je via een website, app, kentekenregistratie of betaalautomaat. Wij reden bijvoorbeeld bij Rondane over een kleine tolweg waarvan we de kosten achteraf via norgesbom.no konden betalen. Let dus goed op de borden wanneer je zo’n weg oprijdt. Bij Hemsedal betaalden we bij een slagboompje. In de meeste gevallen is de prijs voor zo’n particuliere tolweg 70 NOK.
Wanneer je door het westen van Noorwegen rijdt, ontkom je bijna niet aan ferry’s. Zie die vooral niet als vervelend oponthoud. Ze horen bij een roadtrip door Noorwegen en zijn vaak een mooie onderbreking van de rit. Camper parkeren, benen strekken, even naar het toilet, koffie halen en ondertussen naar het fjord kijken: er zijn vervelendere manieren om van A naar B te komen. Op veel verbindingen hoef je vooraf geen ticket te kopen en wordt het kenteken van je voertuig automatisch geregistreerd. Op andere routes gelden weer andere systemen of kun je wel vooraf reserveren. De prijs kan afhangen van de lengte van je voertuig. Met een lange camper kan een overtocht daardoor duurder uitvallen dan met een compacte buscamper.
Voor de grote internationale ferry’s, zoals Kiel-Oslo en Hirtshals-Kristiansand, zouden we wél ruim van tevoren boeken. Zeker in de zomervakantie kunnen populaire afvaarten vollopen en de prijs loopt vaak op naarmate de vertrekdatum dichterbij komt. Geef bij het boeken de juiste lengte en hoogte van je camper op en vergeet eventuele fietsenrekken of andere uitstekende delen niet.
Houd rekening met bergwegen en afsluitingen
Naast tol en ferry’s is er nog iets om rekening mee te houden: een weg die op de kaart de handigste verbinding lijkt, hoeft niet altijd geopend te zijn. Verschillende hoge bergwegen en Scenic Routes zijn een deel van het jaar afgesloten vanwege sneeuw. Ook in het voorjaar en soms nog aan het begin van de zomer kunnen wegen dicht zijn. Controleer daarom voordat je een bergpas oprijdt altijd de actuele verkeerssituatie. Dat geldt helemaal wanneer het weer omslaat. Een omleiding in Noorwegen kan door het landschap zomaar betekenen dat je tientallen of zelfs honderden kilometers extra moet rijden.
Hoe lang heb je nodig voor Noorwegen met de camper?
Hoeveel tijd je voor een camperreis door Noorwegen nodig hebt? Zo veel als je kunt krijgen. Noorwegen nodigt niet uit om iedere dag honderden kilometers af te tikken. Daarvoor zijn de wegen te mooi, de afstanden te verraderlijk en zijn er onderweg veel te veel plekken waar je wilt stoppen. Voor de route in dit artikel zouden wij minimaal drie weken uittrekken. Daarmee heb je tijd om niet alleen de route te rijden, maar ook daadwerkelijk de bergen in te gaan. Zeker wanneer je meerdere lange wandelingen wilt maken, heb je die ruimte nodig. Een hike door Aurlandsdalen, een Topp20 in Hemsedal of een flinke wandeling in Jotunheimen kost je een volledige dag en vergt vaak ook een middagje voorbereiding.
Heb je twee weken? Dan zouden we keuzes maken. Probeer niet heel Zuid-Noorwegen in één vakantie te proppen, want dan zit je uiteindelijk vooral achter het stuur. Je kunt bijvoorbeeld vanuit Oslo richting Rondane en Jotunheimen rijden en vervolgens via een relatief directe route naar Kristiansand afzakken. Een andere optie is juist het westen centraal stellen en via Aurland, Flåm en Hardanger naar het zuiden rijden. Je mist dan een aantal plekken uit onze hoofdroute, maar krijgt daar fjorden, watervallen en spectaculaire Scenic Routes voor terug. Een rondje vanaf Kristiansand over de Telemarksvegen, via de zuidkant van de Hardangervidda en dan via de National Scenic Route Ryfylke en National Scenic Route Jæren weer terug naar Kristiansand kan natuurlijk ook.
Heb je vier weken of langer, dan kun je de route flink uitbreiden. Vanuit Jotunheimen kun je bijvoorbeeld verder richting Geiranger en vervolgens een aantal extra Scenic Routes meenemen voordat je weer naar het zuiden rijdt. Ook de alternatieve route via Aurland, Hardanger, Ryfylke en Jæren wordt dan een stuk aantrekkelijker. Probeer ook met vier weken niet iedere dag vol te plannen. Noorwegen is bij uitstek een land waar je ergens langer blijft dan vooraf bedacht. Een extra dag wandelen, zwemmen in een bergmeer of met koffie voor de camper zitten hoort net zo goed bij de reis als het afvinken van de bekende bezienswaardigheden.
Wat is de beste reistijd voor Noorwegen met de camper?
De meeste camperaars reizen tussen juni en september naar Noorwegen. Welke maand het beste is, hangt vooral af van wat je tijdens je reis wilt doen. Wil je net als wij veel wandelen in de bergen en verschillende Scenic Routes rijden, dan zijn juli en augustus de veiligste keuze. De hoge bergwegen zijn dan normaal gesproken sneeuwvrij, wandelroutes zijn beter toegankelijk en berghutten, campings en andere voorzieningen zijn volop geopend. Een garantie op mooi weer krijg je alleen niet. Ook midden in de zomer kan het in de bergen koud, nat en mistig zijn. Tijdens onze reis was het in grote delen van Europa bloedheet, terwijl wij regelmatig onze regen- en donsjassen aantrokken. Een paar dagen later kan het weer zonnig en warm zijn. Neem de weersvoorspelling daarom serieus, maar laat één slechte voorspelling voor over een week niet meteen je hele route bepalen. Het weer kan hier snel veranderen. Juni is interessant als je de grootste vakantiedrukte wilt vermijden. De dagen zijn ontzettend lang en de natuur staat volop in bloei. Daarnaast maak je dan misschien wel midsommar mee.
Juli en augustus zijn het hoogseizoen. Dat betekent meer campers op populaire routes, drukkere parkeerplaatsen en meer vraag naar campings, ferry’s en activiteiten. Daar staat tegenover dat vrijwel alles geopend is en je de meeste mogelijkheden hebt om hoog de bergen in te trekken.
Rijden met een camper in Noorwegen
Rijden door Noorwegen is een van de leukste onderdelen van een camperreis door het land. Verwacht alleen niet dat je dezelfde afstanden aflegt als tijdens een rit over de Duitse Autobahn. Wegen slingeren langs fjorden, klimmen de bergen in en worden soms behoorlijk smal. Tel daar ferry’s, tunnels en fotostops bij op en 200 kilometer rijden kan zomaar een flink deel van je dag kosten. Ga je wat verder de natuur in dan is het overigens ook niet ondenkbaar dat je hele stukken over grindwegen rijdt. Plan daarom niet alleen op basis van kilometers. Kijk ook naar het soort weg dat je gaat rijden en hoeveel hoogtemeters je moet overbruggen.
Belangrijke tip: Rijd vooral niet sneller omdat er iemand achter je rijdt die aan het drukken is. Een camper rijdt anders dan een gewone auto en het is relaxter voor jou en voor anderen als je je voertuig onder controle hebt. Wij hebben best regelmatig campers rare manoeuvres zien uithalen omdat ze eigenlijk te snel reden. Zoek gewoon een veilige plek om de mensen achter je voorbij te laten en vervolg daarna gewoon in je eigen tempo. Je bent hier tenslotte om van de route te genieten.
Bergpassen vragen wat meer van je camper. Zeker met een zware of oudere camper is het verstandig om vooraf naar het hoogteprofiel van een route te kijken. Wij weten inmiddels precies welke lange beklimmingen onze oude T3 wel en niet leuk vindt en pasten onze route daar soms op aan. Wat omhoog gaat, moet bovendien weer naar beneden. Gebruik tijdens lange afdalingen zoveel mogelijk de motorrem en rijd in een lage versnelling, in plaats van voortdurend op de rem te staan. Zo voorkom je dat de remmen onnodig heet worden.
Campings en camperplaatsen in Noorwegen
Dankzij het allemansrecht kun je in Noorwegen regelmatig prachtig vrij staan, maar dat betekent niet dat campings overbodig zijn. Wij vinden juist de combinatie ideaal. Een paar nachten op mooie vrije plekken en vervolgens een camping om uitgebreid te douchen, de was te doen, water bij te vullen en de camper weer helemaal op orde te brengen.
Campings zijn door vrijwel het hele land te vinden. Rond populaire plaatsen en wandelgebieden heb je vaak meerdere opties en ook langs doorgaande routes kom je regelmatig kleine campings tegen. Verwacht niet overal enorme vakantieparken. Juist de eenvoudige campings met een grasveld, sanitairgebouw en een receptie zijn ideaal wanneer je met een camper rondreist. Als je graag spontaan reist, hoef je niet je volledige reis maanden vooraf vast te leggen. Wij boekten geen enkele camping vooraf en vonden altijd plek. Dat past ook veel beter bij een land waar het weer zomaar kan bepalen dat je morgen toch een andere kant op rijdt.
Naast campings vind je steeds meer officiële camperplaatsen, te herkennen aan de benaming ‘bobil’. Die variëren van eenvoudige parkeerplaatsen waar je alleen mag overnachten tot plekken met stroom, toiletten, douches en voorzieningen voor het legen van afvalwater en het chemisch toilet. Sommige zijn gratis. Sjodiplane langs weg 41, die we eerder in deze route noemden, is daar een mooi voorbeeld van. Andere camperplaatsen betaal je via een automaat, app of QR-code. Of ze horen bij een berghut waar je een klein bedrag aan betaalt.
Als je regelmatig vrij kampeert, moet je vanzelf ook op zoek naar voorzieningen. Op campings en veel camperplaatsen kun je schoon water innemen en grijs water en het chemisch toilet legen. Maak daar gebruik van. Loos afvalwater en het toilet alleen op daarvoor bestemde plekken. Het klinkt als een open deur, maar met het groeiende aantal campers neemt ook de druk op populaire wildkampeerplekken toe. Hoe beter camperaars met deze plekken omgaan, hoe groter de kans dat we er in de toekomst nog steeds mogen staan.
Met je eigen camper naar Noorwegen
Een reis door Noorwegen laat goed zien hoeveel vrijheid een eigen camper geeft. Je hoeft niet iedere overnachting vooraf vast te leggen, kunt je route aanpassen aan het weer en blijft gewoon een extra nacht staan wanneer je ergens een mooie wandelroute of fijne kampeerplek ontdekt. Ben je nog op zoek naar een camper voor dit soort reizen? Bekijk dan het actuele aanbod campers bij Motorhome Depot. Je vindt er verschillende typen en prijsklassen en wordt tijdens het aankoopproces begeleid door een ervaren campermakelaar.
Welke camper het beste bij Noorwegen past, hangt vooral af van hoe je wilt reizen. Een buscamper is compact en wendbaar, wat prettig is op smalle bergwegen, bij haarspeldbochten en wanneer je op kleine parkeer- en overnachtingsplekken wilt staan. Daar staat tegenover dat je wat minder leefruimte hebt. Zeker wanneer het een paar dagen achter elkaar regent, merk je het verschil met een grotere camper. Al zit er natuurlijk veel verschil tussen een Volkswagen of een Pössl.
Wil je meer leefruimte en comfort, maar nog steeds een camper waarmee je prima door de Noorse bergen kunt reizen? Dan kan een halfintegraal camper een goede keuze zijn. Je hebt meer ruimte om binnen te zitten en vaak een ruimer bed, keuken en sanitair. Kijk bij je keuze niet alleen naar het comfort, maar ook naar de lengte, het gewicht en de motor van de camper.
Op met de camper naar Noorwegen
Welke camper je ook kiest, Noorwegen is bij uitstek een land om met je eigen huis op wielen te ontdekken. Zorg dat de camper technisch in orde is, gooi de wandelschoenen achterin en plan vooral niet iedere dag van tevoren. De mooiste plek van de reis zou zomaar een afslag kunnen zijn die je vooraf helemaal niet op de planning had staan.
